استان آذربایجان شرقی با دارا بودن 20 شهرستان بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین استان ناحیه شمال غربی ایران محسوب می‌شود. این استان از سمت شمال به جمهوری‌های آذربایجان و ارمنستان، از سمت غرب و جنوب غرب به استان آذربایجان غربی، از سمت شرق به استان اردبیل و از سمت جنوب شرق به استان زنجان محدود شده‌است. این استان دارای آب و هوای سرد کوهستانی بوده و کل محدوده استان را کوه‌ها و ارتفاعات تشکیل داده‌اند. مساحت استان آذربایجان شرقی، ۴۵٬۴۹۱ کیلومتر مربع است که از این جهت، یازدهمین استان بزرگ ایران محسوب می‌شود. این استان محل اتصال دو رشته کوه مهم و اصلی کوه‌های ایران، یعنی البرز و زاگرس است و بلندترین نقطه آن، قله کوه سهند است. مرکز استان آذربایجان شرقی، کلان‌شهر تبریز است. از شهرهای مهم و اقماری این استان می‌توان به مراغه، مرند،اهر و میانه اشاره کرد.

استان آذربایجان شرقی از هفت واحد کوهستانی تشکیل یافته است. رشته‌کوه قره‌داغ (ارسباران) شمالی‌ترین این واحدها بوده که از دیوان‌داغ آغاز شده و به دره‌رود منهی می‌گردد. رشته‌کوه قوشه‌داغ که از جنوب قره‌داغ شروع شده و به سبلان ختم می‌شود. توده آتش‌فشانی سبلان که ۴۸۱۱ متر ارتفاع داشته و مرز مشترک میان استان‌های آذربایجان شرقی و اردبیل محسوب می‌شود. رشته‌کوه‌های میشو و مورو که از غرب و مرکز استان آغاز شده و به ارتفاعات عون بن علی و شبلی منتهی می‌شوند. رشته‌کوه بزقوش که با ۳۳۰۳ متر ارتفاع، مرز بین شهرستان‌های میانه و سراب به‌شمار می‌رود. توده آتش‌فشانی سهند در جنوب تبریز که ۳۷۰۷ متر ارتفاع دارد. رشته‌کوه اربط (تخت سلیمان) که از دامنه‌های جنوبی سهند شروع شده و به سمت جنوب امتداد می‌یابد

زبان امروزی ساکنان استان آذربایجان شرقی، ترکی آذربایجانی می‌باشد که در نقاط مختلف آن با لهجه‌های گوناگون تلکم می‌شود. زبان نوشتار و رسمی آذربایجان در بیشتر دوره‌های تاریخی آن، زبان آذری بوده‌است. اکثریت قریب به اتفاق نوشته‌ها و آثار مردم این منطقه نیز در دوره‌های مختلف به فارسی و آذری بوده است.

برپایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی، جمعیت استان آذربایجان شرقی در این سال بالغ بر ۳٬۵۲۷٬۲۶۷ نفر بوده که ۵ درصد از جمعیت کل ایران را به خود اختصاص داده‌است. برهمین اساس، ۱٬۷۸۰٬۹۹۶ نفر مرد و ۱٬۷۴۶٬۲۷۱ نفر زن در قالب ۹۱۱٬۲۴۱ خانوار ساکن این استان بوده‌اند

استان آذربایجان شرقی دارای جاذبه های طبیعی و تاریخی متعددی به شرح زیر میباشد:  

فهرست جاذبه‌های طبیعی استان آذربایجان شرقی:

• آبشار آسیاب‌خرابه جلفا.
• آبشار سرکنددیزج شبستر.
• آبشار عیش‌آباد مرند.
• آبگرم بستان‌آباد.
• آبگرم قلعه‌کندی کلیبر.
• آبگرم متعلق کلیبر.
• پناهگاه حیات‌وحش کیامکی.
• تالاب قره‌قشون.
• تالاب قوری‌گل بستان‌آباد.
• جزیره آرزو.
• جزیرهاسپیر.
• جزیرهاسلامی.
• جزیره اشک.
• جزیره کبودان.
• جنگل‌های ارسباران.
• چشمه آبرس سراب.
• چشمه آبگرم سراب.
• چشمه الله‌حق سراب.
• چشمه تاپ‌تاپان آذرشهر.
• چشمه صوفیان شبستر.
• چشمه کندوان اسکو.
• چشمه گشایش مراغه.
• چشمه ورجوی مراغه.
• دره پیغام کلیبر.
• دره سعیدآباد بستان‌آباد.
• دره گشایش مراغه.
• دره لیقوان تبریز.
• غار اسکندر بستان‌آباد.
• غار آق‌بلاغ بستان‌آباد.
• غار دوگیجان مرند.
• غار کبود مراغه  

 فهرست جاذبه‌های تاریخی استان آذربایجان شرقی:

• آرامگاه شیخ شهاب‌الدین اهری.
• آرامگاه شیخ محمود شبستری.
• ارگ تبریز.
• بازار اهر.
• بازار تبریز.
• پل خداآفرین کلیبر.
• قلعه و روستای مردانقم
• پل دختر میانه.
• پل میانه.
• تپه اژدهاداشی اهر.
• تپه امام‌چای سراب.
• تپه عجب‌شیر.
• تپه قره‌تپه تبریز.
• تپه قره‌تپه شبستر.
• تپه قلعه‌جوق سراب.
• تپه کول‌تپه مرند.
• تپه مصلی آذرشهر.
• حمام کردشت جلفا.
• خانه مشروطیت تبریز.
• روستای اشتبین جلفا.
• روستای کندوان اسکو.
• سنگ‌نبشه رازلیق سراب.
• سنگ‌نبشه سغندل ورزقان.
• سنگ‌نبشه نشتبان سراب.
• عمارت ایل‌گلی تبریز.
• عمارت ربع رشیدی تبریز.
• غار قدمگاه آذرشهر.
• قلعه آق‌گنبد جزیره اسلامی.
• قلعه آوارسین کلیبر.
• قلعه آیی قلعه‌سی سراب.
• قلعه بابک کلیبر.
• قلعه پشتاب اهر.
• قلعه جوشین ورزقان.
• قلعه سن‌سارود مرند.
• قلعه ضحاک  هشترود.
• قلعه قهقهه اهر.
• قلعه قیز قالاسی میانه.
• قلعه قیزلار قالاسی مراغه.
• قلعه کردشت جلفا.
• قلعه نوردوز اهر.
• کاخ شهرداری تبریز.
• کلیسای سرکیس مقدس تبریز.
• کلیسای سن استپانوس جلفا.
• کلیسای شوغات تبریز.
• کلیسای مریم مقدس تبریز.
• کلیسای موجومبار مرند.
• گنبد سرخ مراغه.
• گنبد غفاریه مراغه.
• گنبد کبود مراغه.
• گنبد گوی‌برج مراغه.
• گنبد مدور مراغه.
• گورستان پینه‌شلوار تبریز.
• مسجد جامع اهر.
• مسجد جامع تبریز.
• مسجد جامع خسروشهر.
• مسجد جامع تسوج شبستر.
• مسجد جامع مراغه.
• مسجد جامع مرند.
• مسجد عینالی تبریز.
• مسجد کبود تبریز.
• مسجد میدان بناب.
• مقبرةالشعرای تبریز.
• منطقه قوبول دره‌سی اهر.
• موزه آذربایجان تبریز.
• موزه ارامنه تبریز.
• موزه حیات‌وحش تبریز.
• موزه مراغه.