دریاچه ارومیه یکی از زیستگاه‌های طبیعی مهم در منطقه آذربایجان که در عین حال برای ورزش‌های آبی همانند شنا، قایقرانی و اسکی روی آب نیز بسیار مناسب می‌باشد، در آستانه خشک شدن است. این دریاچه که با سواحل زیبا و آب‌شور خود گردشگران بسیاری را در فصول مختلف و علی‌الخصوص در تابستان به ‌سوی خود جلب می‌نماید، از نظر داشتن مواد معدنی گوناگون، دارای یکی از کمیاب‌ترین منابع طبیعی بوده و امروزه با تهدیدی بسیار جدی روبروست .

کارشناسان پیش بینی می کنند خشک شدن دریاچه ارومیه تا چندسال آینده ، می تواند مشکلات زیست محیطی زیادی از جمله انتقال ذرات حاصل از خشک شدن دریاچه ،از بین رفتن پلاژ ها و مجتمع های گردشگری، کاهش جمعیت گردشگری  ،کاهش سطح آب های زیر زمینی به سبب نبود بارندگی های مناسب و تغذیه نشدن سفره های زیر زمینی ، برجای گذاشتن میلیاردها تن نمک و به خطر افتادن فعالیت های کشاورزی در اطراف این حوزه آبی را به بار آورد.

 بر اساس اطلاعات موجود 3در صد مساحت کشور با 7 در صد آب شیرین کشور متعلق به دریاچه ارومیه می باشد . ورودی سالانه آب  این دریاچه به طور متوسط 4.2 میلیارد متر مکعب در دراز مدت بوده که حداقل ورودی در سال 79-78 حدود 0.764 میلیارد متر مکعب و حد اکثر ورودی در سال 47-46 درحدود 15.264 میلیارد متر مکعب به ثبت رسیده است.

در مدت زمان مشابه سال گذشته تراز دریاچه مذکور 1271.45متر از سطح دریای آزاد با حجم تقریبی 42/14 میلیارد بوده و در حال حاضر تراز و  حجم آن به ترتیب معادل 06/1271 متر  و  22/13 میلیارد مترمکعب می باشد که از تراز اکولوژیکی دریاچه که حداقل شرایط لازم را برای برای حفظ کارکردهای اکولوژیکی و تنوع زیستی  تامین می نماید یعنی حجم آب 25.27 میلیارد متر مکعب و کد ارتفاعی 1/1274 متر ،12.05میلیارد متر مکعب و 04/3 متر فاصله دارد که با احتساب حجم متوسط آن یعنی 32 میلیارد مترمکعب، از لحاظ حجمی 78/18 میلیارد کسری آب دارد.

آمار ثبت شده از تغییرات تراز سطح آب دریاچه در طول دوره آماری 45 ساله ( 1345 تا 1390 ) نشان می دهد که حداکثر و حداقل تراز مشاهده شده به ترتیب مربوط به  سالهای آبی ( 75-74 ) و ( 90- 89 )می باشد با توجه به نمودارهای تغییرات تراز سطح دریاچه چنین استباط میگردد که تراز سطح آب دریاچه از سال آبی ( 75- 74 ) روند نزولی داشته و روند خشکسالی آن شروع شده است و در وضعیت فعلی حداقل تراز را که 06/1271 متر از سطح دریای  آزاد است را نشان می دهد و 65 درصد پس روی متعلق به استان آذربایجان شرقی می باشد. 

کارشناسان یکی از دلایل عمده  خشک شدن دریاچه ارومیه را تغییر اقلیم (Climate change) و خشکسالی ده سال اخیر می دانند.تحقیقات دانشمندان نشان می دهد به دلیل استفاده بی رویه از گازهای گلخانه ای، دمای کره زمین بالا رفته و در پی آن کره زمین با تغییر اقلیم مواجه شده است که نتیجه این تغییر  موجب افزایش دما گردیده است به طوری که افزایش متوسط دمای کره زمین 0.8 درجه سانتیگراد و میزان افزایش دما در ایران حدود یک درجه و این پدیده در شهرهای مختلف استان متفاوت بوده و میانگین آن 0.8 درجه سانتیگراد می باشد و این میزان افزایش دما قابل تعمیم به حوضه آبریز دریاچه نیز هست.

درنتیجه زیاد شدن دما میزان تبخیر در حوضه افزایش یافته است که این افزایش از 0.6 درصد تا 18.3 درصد در شرق دریاچه اندازه گیری شده است و میزان متوسط آن 8 درصد می باشد.ضمن اینکه تغییر ساعات آفتابی نیز در بازه زمانی 1372 تا 1389  روند افزایش داشته که در افزایش تبخیر دریاچه موثر بوده است.
میزان و روند بارش نیز دچار تغییر شده است بطوریکه میزان آن دربازه زمانی 1372 تا 1389 تقریبا در حوضه 7 درصد کاهش نشان داده  که این موضوع بطور متوسط موجب کاهش حجم روان ابهای ورودی به دریاچه ارومیه در ده سال اخیر نسبت به دراز مدت به میزان 45 درصد شده است . 

البته دلایل دیگری مانند توسعه اراضی کشاورزی،تغییر کاربری اراضی از دیم  به آبی ، تغییر الگوی مصرف از محصولات کم مصرف آب به پر مصرف رشد و تراکم جمعیتی در حوضه آبریز ارومیه و احداث سازه های آبی و...در کسری آب دریاچه دخالت داشته است که با توجه به وضعیت خشکسالی در دشتها و آبخوانها که به دلیل بهره برداری مفرط از آبهای زیرزمینی و کاهش روان آبها در طول زمان حادث شده است حتی در صورت تخلیه آب پشت سدها تغییر محسوسی ایجاد نمی کند.   

بنابر اعلام مسئولین ذیربط درطول چند سال اخیر  بیش از 24 طرح حمایتی اولویت دار جهت احیاء و حفاظت از دریاچه ارومیه به تصویب رسیده و در حال بررسی و اجرا می باشد.امید است با نرمال شدن شرایط اقلیمی و میزان بارندگی و اجرایی شدن طرحهای درحال اقدام در منطقه سطح آب دریاچه ارومیه در حداقل زمان ممکن به وضعیت نرمال خود برگردد.