عاشورا یک حادثه نیست، بلکه نهضتی است که همراه خود پیام های بزرگی برای تاریخ بشریت آورده، جریانی است که از یک نقطه شروع شده و در طول تاریخ امتداد یافته و مربوط به یک ملت و نژاد و فرهنگ خاصی نیست.  
 
امام حسین(ع) با شهادت خود زندگی به دور از بردگی و زبونی را به همه جهانیان نشان داد و بنایی را پی ریخت که برای همیشه معبد اهل خرد و ایمان شد. او به انسان ها آموخت که می توان و باید که در برابر سالوس و ریا ایستاد و دین و اعتقاد راسخ را از توفان باورهای ساده و عوامفریبانه محافظت کرد. او به همه آموخت که نباید فریب خورد و او خود در این راه، از تمام هستی اش، مشعلی ساخت روشن برای هدایت دیگران.
دلیل جاودان و ماندگار و زنده بودن آن نیز، همین روزها و شب ها ست! شب هایی که میلیون ها شیعه در کوی و برزن در جای جای جهان با هر تعدادی، با هر زبانی و با هر شیوه ای، ندای یا حسین سر می دهند تا جاییکه کارکردهای اجتماعی این قیام هنوز نیز باقی است و در جای جای زندگی اجتماعی ما ایرانیان و دیگر شیعیان نقش فراوانی داشته است!
در واقع اگر از فرا زمان و فرا مکان صحبت شود هیچ امری به عاشورا و کربلانمی رسد همان طور که حدیث منسوب به امام صادق (ع) می فرماید: کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا. و همین مقدمه می تواند در بیان جاودانگی واقعه عاشورا و ماندگاری همین واقعه کافی باشد.
قیام امام حسین(ع) تا آنجا در افکار و اذهان مردم جهان نقش بسته که این واقعه الگویی برای پیروزی حق بر باطل شمرده می شود، و بسیاری از مردم جهان با درس آزادگی امام حسین(ع) توانسته اند، خود را از دست بندگی نجات دهند.
اگر خوب به واقعه کربلا نگاه کنیم، متوجه خواهیم شد که بی شک یکی از اهداف سیاسی و اجتماعی نهضت امام حسین، مبارزه و مقابله با حاکم ظالم و به تبع آن تشکیل حکومت عادلانه و صالحانه بوده است، به همین علت امام حسین(ع) و یاران با وفای ایشان با شهادت خود توانستند پیام آزادی را و عزت را به گوش جهانیان برساند.
از زوایه دیگر نهضت امام حسین(ع) در گام اول، به نهادینه شدن دین اسلام کمک فراوانی کرد چرا که با وجود انحرافات و کاستی ها، فساد و تبعیض و حکام نالایق و انبیای کذاب نوظهور، منع احادیث واقعی و کتابت احادیث جعلی و کم و زیاد کردن مناسک و احکام و اوامر دینی، اسلام نوپا به مشکلات هویتی و ساختاری فراوانی روبرو بود. گرچه علل دیگری نیز در ثبات و نهادینه شدن دین در طول تاریخ نقش داشته است، اما نهضت حسینی نه فقط در میان شیعیان که در میان فرقه های مختلف به احیای دین کمک فراوانی کرد.

از دیگر سو به نهادی شدن دین در میان اجتماع شیعیان منجر شد و الگوها و قواعد مورد نظر اسلام را با همین نهضت در میان شیعیان زنده کرد و در نهایت تبعات مختلف آن، زنده نگه داشتن یاد عاشورا و نهضت حسینی و عزاداری ها و... به طور کلی، نهاد دین را از آن روز تا امروز نیرومند و مستحکم ساخته است،اینک مائیم و عاشورای «1432 قمری» رسالت ما شناخت جامع عاشورای حسینی است و شناساندن جامعه آن به تاریخ بشری و کوشش در تحقق اهداف آن حضرت، که دین باید در متن و محتوای جامعه و فرد قرار گیرد، در اصول عقیدتی و سیاسی و اخلاقی شعار «هیهات مناالذله» اصل باشد و شهادت طلبی برای آرمان و اعتقاد ما ارزش باشد و وسیله، امام به آزادگی ارج و قیمت داد، عزت مداری وعزت مندی را خواستار بود و فرمود « ان کان دین محمد لم یستقم الابقتلی، فیاسیوف خذینی» برای ثبات و ماندگاری و مصونیت دین محمدی باید خون داد. 

نسل امروز و آینده هنوز تشنه فضیلت و عدالت است و به دلیل سرخوردگى از تباهى‏ها به‏دنبال آرمان شهر اسلامى مى‏گردد. اینان به نیرومندى و توانایى خویش براى به دست آوردن دنیایى بهتر و در نتیجه‏رستاخیزى مطلوب مى‏اندیشد. جوان امروز در تلاش است تا از فرهنگ و ارزش‏هاى اسلامى انسانى‏به صورت بهینه بهره گیرد. این تفکر حیاتى‏ترین، اندیشه‏اى است که مى‏تواند به‏بالندگى جامعه جوان امروز و آینده مدد رساند. همانگونه که می دانید صحنه عاشورا چنان آگاهانه در راه معشوق جان‏سپارى کردند که به قول امام خمینى(ره): «هر چه روز عاشورا سیدالشهدا سلام‏الله‏علیه به شهادت نزدیک‏تر مى‏شد، افروخته‏تر مى‏شد و جوانان او مسابقه‏ مى‏کردند براى این که شهید بشوند، همه هم مى‏دانستند که بعد از چند ساعت دیگر شهیدند. براى این که آنها مى‏فهمیدند کجا مى‏روند؛ آنها مى‏فهمیدند براى چه آمدند؛ آگاه بودند که ما آمدیم اداى وظیفه خدایى را بکنیم؛ آمدیم اسلام را حفظ بکنیم‏». امام خمینى(ره) رمز عزت مردم ایران، از ذلت و زبونى را، احیاى حماسه‏هاى‏ عاشورایى مى‏دانند و مى‏فرمایند: «عاشورا را زنده نگهدارید که با نگهداشتن‏عاشورا کشور شما آسیب نخواهد دید.»

شجاعت‏ سیدالشهداء علیه السلام نه تنها همان زور بازو و قدرت و قوت بدنى و علم و آگاهى آن‏حضرت به آئین جنگ و نبرد و مدیریت و فرماندهى و به خاک انداختن دلیران ودلاوران صحنه کارزار بود، بلکه تمام اینها از روح قوى و خصیت‏بلند و حیات‏اعتقادى و اسلامى او نشات مى‏گرفت. وقتى از او مى‏پرسند از پیامبر حدیثى که خودت شنیده باشى نقل کن مى‏فرماید: « ان الله یحب معالى الامور و یبغض سفسافها » خداوند کارهاى بلند و گرامى رادوست مى‏دارد و کارهاى پست و زبون را دشمن مى‏دارد.»

در این روایت امام حسین(ع) که از جد بزرگوارش نقل مى‏کند، معلوم مى‏شود روح بلندامام با امور پست جسمى سر و کار ندارد، سر و کارش با معانى عالى و بلند و باعظمت است. از دیدگاه اسلام همه حماسه‏هاى نژادى و قومى مذموم است و آن حماسه‏اى در اسلام‏ممدوح و پسندیده است که بر اساس عزت نفس، کرامت نفس، آزاد منشى و استقلال‏فرهنگى و اعتقاد دینى باشد و ننگ و ذلت و انحطاط و پستى را تحمل ننماید.

سیدالشهدا با الهام از آیات حماسى قرآن هم چون آیه شریفه «لله العزه ولرسوله و للمومنین‏» و آیه «لن یجعل الله للکافرین على المومنین سبیلا» و بااستفاده از زندگى حماسى و سیره عملى رسول خدا(ص) و امیرالمومنین علیه السلام‏و حماسه‏هاى زهراى اطهر وامام حسن مجتبى(ع) به احیاى انسان‏هاى مرده زمان‏پرداخت و شخصیت معنوى مسلمانان را بیدار کرد و اسلام را تجدید حیات بخشید و درملت اسلام در تمامى قرون و اعصار حماسه و غیرت ایجاد کرد، حمیت و شجاعت و سلحشورى به وجود آورد و براى تمام نهضت‏ها و انقلاب‏هاى دنیا سوژه و سرمایه‏ بى‏نظیرى شد و به آنها آموخت که ترس‏ها، زبونى‏ها، بردگى‏ها، چاپلوسى‏ها، بیگانه‏پرستى‏ها، همه و همه مولود از دست دادن خوى فطرى و شخصیت انسانى است. رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله العظمى خامنه‏اى پیرامون روحیه حماسى و رفتار شجاعانه مردم شریف ایران و برکات آن مى‏فرمایند: «رفتار شجاعانه همه مردم و مسئولان ایران، علت‏هاى دیگر را براى مقاومت دربرابر آمریکا تشجیع کرده است. اکنون دورانى که امریکایى‏ها خیال مى‏کردند صاحب‏اختیار دنیا هستند و براى کشورهاى گوناگون خط و نشان مى‏کشیدند، سپرى شده است واین همه به برکت‏شجاعت و نترسیدن ملت ایران از ابرقدرت‏ها حاصل شده است.» امروزه ملت‏هاى مسلمان سراسر دنیا در پرتو تعالیم حماسى حضرت اباعبدالله الحسین ( ع ) مى‏روند تا در تاریخ معاصر تحولى ایجاد کنند. رهبر معظم انقلاب بااشاره به حماسه‏هاى مردم شریف ایران و با قاطعیت تمام مى‏فرمایند: « همه دولت‏ها اعتراف دارند که تنها ایران اسلامى است که با شجاعت در مقابل‏امریکا و اسرائیل ایستاده‏اند.»

به خاطر همان تعالیم عاشورایى است که هنوزشعارهاى حماسى و پیام‏هاى بلند آن به گوش اهل دل مى‏رسد که مى‏فرمود: الموت اولى من رکوب العار والعار اولى من دخول النار انا الحسین بن على آلیت ان لا انثنى حتى عیالات ابى امضى على دین النبى ، «مرگ بهتر از پذیرفتن ننگ است و پذیرفتن ننگ بهتر از قبول آتش سوزان جهنم است‏من حسین فرزند على هستم، سوگند یاد کرده‏ام که در مقابل دشمن سرفرود نیاورم. من از اهل و عیال پدرم حمایت مى‏کنم و در راه آئین پیامبر کشته مى‏شوم.» 

در اینجا به اختصار، گوشه‌ای از درسهایی را که می‌توان از دیوان پر افتخار نهضت سرخ ابا عبدالله گرفت یاد آوری میگردد:

۱ـ احیای سنت نبوی. ۲ـ افشای باطل ۳ـ احیاء امر به معروف و نهی از منکر ۴ـ تفکیک مؤمنان و مسلمانان حقیقی از هم. ۵ـ عزت. ۶ـ مبارزه با طاغوت. ۷ـ ایثار و گذشت؛ یعنی اهمیت دادن به دین و ارزشهای دینی در مقابل جان و مال. ۸ـ احیاء فرهنگ شجاعت و شهادت. ۹ـ ایستادگی و مقاومت تا آخرین نفس در راه هدف. ۱۰ـ سربازگیری برای جبهه حق. ۱۱ـ نترسیدن از کم بودن یاران. ۱۲ـ‌ آمیختگی کار فرهنگی و ایثار. ۱۳ـ پیروزی خون بر شمشیر. ۱۴ـ نترسیدن و عقب‌نشینی نکردن از محاصره نظامی و اقتصادی. ۱۵ـ طرح و برنامه‌ریزی. ۱۶ـ استفاده از نقش زن در صحنه‌های اجتماعی و دفاعی. ۱۷ـ پیوند حماسه و خون. ۱۸ـ عمل به وظیفه و تکلیف. ۱۹ـ اصالت مکتب؛ یعنی فرد فدای مکتب. ۲۰ـ اطاعت و حمایت مطلق از ولی امر. ۲۱ـ دنیا لغزشگاهی خطرناک. ۲۲ـ بازگشت به خویشتن و توبه. ۲۳ـ حریت و آزادگی. ۲۴ـ پیشگام نبودن در جنگ. ۲۵ـ حمایت از حقوق مردم.

مضافا بر اینکه در این قیام و نهضت بزرگ، الگوهای تربیتی و اخلاقی فراوانی وجود دارد که به بعضی از آنها اشاره میشود:

۱ـ الگوی وفاداری و فداکاری، حضرت زینب (علیها السلام) و حضرت
عباس بن علی (علیه السلام).

۲ـ الگوی کهن سالی و مقاومت: حبیب بن مظاهر.

۳ـ الگوی نادمان و توبه کنندگان: حر بن یزید ریاحی.

۴ـ الگوی خوشبختی: زهیر بن قین.

۵ـ الگوی کامیابی حقیقی: عمر بن حنظله غسیل الملائکه.

۶ـ الگوی راز داری: قیس بن مسهر.

۷ـ الگوی محبت و مودت: عابس بن ابی شبیب شاکری.

۸ـ الگوی جان نثاری: حنظله بن سعد تمامی، سعد بن عبدالله حنفی، عمرو بن قرظه
انصاری و...

۹ـ الگوی پایداری و وظیفه‌شناسی: مسلم بن عوسجه.

۱۰ـ الگوی قومیت زدائی و پرهیز از حس ملی گرایی: جون، أسلم، واضح، نصر، شهیدان ترک و فارس و عرب.

۱۱ـ الگوی اهمیت به نماز: ابوثمامه صیداوی.

۱۲ـ الگوی سبقت عقیده بر عاطفه: محمد بن بشیر حضرمی، ام عمرو، ام‌وهب.

۱۳ـ الگوی صبر و مقاومت: حضرت زینب (علیها السلام)، امام سجاد (علیه السلام).

۱۴ـ الگوی سبقت و پیشگامی در جهاد و جانفشانی در راه عقیده و امام: علی اکبر (علیه السلام)، حر بن یزید ریاحی، مسلم بن عوسجه و...

البته همه افراد و یاران ابا عبدالله (علیه السلام) اینگونه بوده‌اند، اما در میان این افراد ویژگی‌های فوق بارز بود.