تحقق اهداف شعار اصلاح الگوی مصرف به معنای واقعی، نیازمند پروسه‌ای بلندمدت با چتر حمایت مردم و توجه مسئولان است.  

در کشوری همچون ایران که هدر ‌رفت انرژی در چهار بخش تولید، انتقال، توزیع و مصرف کم و بیش همچنان جاری است، ایجاد الگوی مصرف صحیح به برنامه‌ای بلندمدت نیازمند است، تحقق الگوی مد نظر رهبر حکیم و فرزانه انقلاب، کار یکی دو سال نیست؛ از این رو نامگذاری سال 88 از سوی ایشان، به عنوان سال اصلاح الگوی مصرف را می‌توان نهالی خواند که در سایه توجه و رعایت مسئولان و مردم در سال‌های آتی به ثمر می‌نشیند.

ایران دومین دارنده ذخایر نفت و گاز جهان، سالانه سهم زیادی از نفت و گاز تولیدی را با پرداخت یارانه‌های میلیاردی به مصرف داخلی می‌رساند؛ بی آن که تناسبی با رشد و توسعه کشور داشته باشد و این یعنی هدر دادن ثروت‌های خدادادی، به همین دلیل بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری قرار شده است با ابلاغ سیاست‌های کلی اصلاح الگوی مصرف، بر صرفه جویی در مصرف انرژی و با اعمال مجموعه ای متعادل از اقدام‌های قیمتی و غیرقیمتی به منظور کاهش مستمر شاخص شدت انرژی کشور به حداقل دو سوم رقم کنونی تا پایان برنامه پنجم توسعه و به حداقل یک دوم رقم کنونی تا پایان برنامه ششم برسد.

نمی توان به راحتی از کنار این گزارش صندوق بین‌المللی پول که «ایران دومین کشور جهان از نظر پرداخت یارانه انرژی با رقم 37 میلیارد دلار است، زیرا مصرف سرانه انرژی در این کشور، برای هر نفر بیش از پنج برابر مصرف سرانه اندونزی و دو برابر کشور چین با یک میلیارد و 300 میلیون نفر جمعیت است» گذشت. پیش بینی می شود در سال 2012 مصرف گاز ایران به 277 میلیارد متر مکعب برسد.

پرداخت بیش از 134 هزار میلیارد ریال یارانه گاز به مشترکان

با این روند مصرف، در آینده ایران به مصرف‌کننده‌ای بزرگ تبدیل می‌شود و فشار بر دولت افزایش می‌یابد. برای مثال، سال گذشته دولت بیش از 134 هزار میلیارد ریال یارانه گاز به مشترکان بخش خانگی اختصاص داده و این تنها بخشی از 90 هزار میلیارد تومان یارانه ای است که دولت هر سال در اختیار مشترکان قرار می دهد. 

هم اکنون در ایران حدود 5/11 میلیون واحد مسکونی وجود دارد که برای گرم کردن هر مترمربع آن 310 کیلووات ساعت انرژی مصرف می‌شود؛ با اعمال الگوهای صحیح مصرف، این رقم به 150 کیلووات ساعت می‌رسد و سالانه حدود 5/18 میلیارد مترمکعب در مصرف گاز صرفه‌جویی می‌شود. این تنها سهم بخش خانگی با اصلاح الگوی مصرف گاز در کشور است.

بر اساس مصوبه هیئت وزیران، سالانه می‌بایست 80 میلیون مترمربع ساختمان در کشور ساخته شود که طی 10 سال و در صورت اجرای مقررات مبحث 19 سالانه 80 میلیارد مترمکعب صرفه‌جویی گاز صورت خواهد گرفت.

متاسفانه هم‌اکنون شهرداری‌ها اجرای مقررات مبحث 19 را از الزامات دریافت پایان کار ساختمان‌ها نمی‌دانند؛ در حالی که اروپایی‌ها بعد از افزایش قیمت نفت در دسامبر 1973 در طول کمتر از 10 سال، استفاده از عایق‌های حرارتی را اجباری، استفاده از شوفاژ در طول روز را ممنوع و قیمت فرآورده‌های نفتی را به شدت افزایش دادند تا مردم فرهنگ مصرف بهینه را نه از روی تفنن و بر اساس شناخت و درک خود از موضوع که از سر اضطرار و فشارهای اقتصادی ناشی از آزادسازی قیمت‌ها رعایت کنند.

اجرای الگوهای صحیح مصرف کاهش 30 درصد مصرف گاز را به همراه دارد 

به گفته دکتر سید مسعود میرکاظمی، وزیر نفت، با اجرای الگوهای صحیح مصرف در تمام بخش های کشور، حداقل می توان 30 درصد مصرف گاز را پایین آورد.

در شرایط کنونی مصرف سالانه نیروگاه‌های کشور با راندمان متوسط 5/35 درصد به 315 میلیون بشکه معادل نفت خام رسیده که از این میزان 72 درصد گاز طبیعی، هشت تا 9 دهم درصد نفت گاز و 9/18 درصد نفت‌کوره است.

مقایسه این ارقام با استانداردهای جهانی، از اختلاف چشمگیر مصرف انرژی در کشور و ضرورت اصلاح آن حکایت دارد، زیرا با فرض قیمت 70 دلار برای هر بشکه نفت، از محل افزایش متوسط بازدهی نیروگاه‌های کشور، سالانه 3/3 میلیارد دلار صرفه‌جویی می‌شود که می‌توان آن را به سرمایه‌گذاری برای بهینه‌سازی مصرف انرژی اختصاص داد.

در چند دهه گذشته در کشور ما صنایع مختلف نیز از جمله سیمان 28 درصد، آجر 118 درصد، شیشه 86 درصد، لاستیک 84 درصد و صنایع فولاد 34 درصد بیشتر از متوسط جهانی انرژی مصرف می‌کنند که همین موضوع، ضرورت اجرای برنامه‌های اصلاح الگوی مصرف، همچنین تدوین مقرراتی برای اجبار صاحبان صنایع به رعایت استانداردهای مصرف را دو چندان می‌کند.

اصلاح الگوی مصرف برای تحقق ایران 1404 اجباری است نه انتخابی

طبق آمار، مصرف انرژی در ایران به ازای هر واحد تولید ناخالص داخلی (‌GDP) معادل 5/2 و سه برابر مقداری است که در کشورهای صنعتی و در حال توسعه مصرف می‌شود. ‌ 

مصرف انرژی ایران در سال 2050 به بیش از دو برابر سال 2006 می‌رسد و اگر روند کنونی مصرف انرژی در کشور ادامه یابد، ایران با کمبود انرژی روبه‌رو می‌شود.

بر اساس محاسبات مراکز رسمی، در صورت ادامه روند کنونی مصرف انرژی در کشور، در سال 1404 نه‌تنها صادرات انرژی را در برنامه نخواهیم داشت که به وارد‌کننده اصلی حوزه انرژی نیز تبدیل خواهیم شد.

با توجه عمیق تر به این هشدارها می توان دریافت که برای تحقق شعار ایرانی آباد و سرآمد در سال 1404، اصلاح الگوهای مصرف انرژی نه یک انتخاب لوکس و تزئینی که ضرورتی اجتناب ناپذیر است و بدون آن دستیابی به اهداف توسعه کشور، ناشدنی خواهد بود.

ایران برای پیشرفت در همه عرصه اقتصادی باید روند پر شتاب و ناصحیح مصرف انرژی خود را اصلاح کند، با تعیین و ابلاغ سیاست های کلی اصلاح الگوی مصرف از سوی مقام معظم رهبری، موضوع اصلاح الگوهای مصرف به ویژه در بخش انرژی باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و اجرای آن در عمل در سال جاری و سال‌های آینده با هوشیاری و دقت باید در برنامه‌ریزی‌ها مد نظر قرار گیرد و این راهی است که باید رفت.

                                                              منبع :شانا